Ylmy durmuş: ekologiki gurşaw we adam saglygy

Ekologiki gurşawyň tebigy faktorlar bilen ýok edilmegi, adamyň ömrüne we emlägine uly zyýan ýetirip biler, hatda keseliň ýaýramagyna sebäp bolup biler. Şeýle-de bolsa, ekologiki gurşawyň tebigy faktorlar bilen ýok edilmegi köplenç aç-açan sebit aýratynlyklaryna eýe bolup, ýüze çykma ýygylygy birneme pesdir. Daşky gurşawyň hapalanmagy ýaly adam faktorlary adamyň ekosistemasyna has uly zeper ýetirýär. Aciti we dowamly zäherli hadysalaryň dürli terezilerine sebäp bolup biler, ilatda düwnük keselini ýokarlandyryp biler we hatda geljekki nesilleriň ösüşine we saglygyna çynlakaý täsir edip biler. Daşky gurşawyň hapalanmagy, ekologiýany ýok etmek üçin milli çäkleri ýok. Bu diňe bir öz ýurduna täsir etmän, eýsem global ekologiýa gurşawyna hem täsir edip biler.

2

1. Daşky gurşawyň hapalanmagy bilen baglanyşykly gyzgyn meseleler

(1) Howanyň hapalanmagy

1. Global ýylylyk we adam saglygy

Howanyň gyzmagy, gyzzyrma, dengiz gyzzyrmasy, sary yssy ýagyş, wermiselli, ýapon ensefaliti, gyzamyk we ş.m. ýaly tropiki ýerlerde biologiki wektorlar we endemiki keseller bilen ýaýraýan käbir keselleriň ýaýramagyny ýokarlandyrdy, epidemiýa döwri uzaldyldy we epidemiýa sebiti sowuk sebitlere göçdi. Giňeldiş.

2. Ozon gatlagynyň ýok edilmegi we adamyň saglygy

Ozon gatlagynyň roly: kislorod molekulalary güýçli gün şöhlesi bilen şöhlelenýär, esasanam ozon öndürmek üçin gysga tolkunly ultramelewşe şöhleleri. Munuň tersine, ozon tolkun uzynlygy 340 nanometrden az bolan ultramelewşe şöhlelerini siňdirip biler we ozony kislorod atomlaryna we kislorod molekulalaryna bölüp biler, şeýlelik bilen ozon gatlagyndaky ozon hemişe dinamiki deňagramlylygy saklar. Ozon gatlagy gün şöhlelerinden zyýanly we adamyň ömrüne we diri galmagyna täsir edýän gysga tolkunly ultramelewşe şöhleleriniň köpüsini siňdirip biler. Gözleglere görä, ozon gatlagynda O3-iň her 1% peselmegi üçin ilatyň içinde öýjükli karsinoma keseli 2% -den 3% -e çenli artyp biler we adam deri keseli bilen kesellänler hem 2% ýokarlanar. Hapalanan ýerlerde adamlarda dem alyş keselleriniň we gözüň çişmeginiň kesel görkezijisi ýokarlanar. Organhli organizmleriň genetiki genleriniň maddy esasy DNK ultramelewşe şöhlelerine sezewar bolýandygy sebäpli, ozon gatlagynyň ýok edilmegi haýwanlaryň we ösümlikleriň köpelmegine we köpelmegine çynlakaý täsir eder.

3. Azot oksidiniň hapalanmagy we adamyň saglygy

Azot oksidi, azot dioksidi we beýleki azot oksidleri dem alyş organlaryny gyjyndyryp, ýiti we dowamly zäherlenmä sebäp bolup, adamyň saglygyna täsir edip we howp astyna alyp bilýän umumy howany hapalaýjydyr.

4. Kükürdiň dioksidiniň hapalanmagy we adamyň saglygy

Kükürt dioksidiniň adam bedenine ýetirýän zyýany:

(1) Dem alyş ýollaryny gaharlandyrmak. Kükürt dioksidi suwda aňsat erär. Burun boşlugyndan, trahahiýadan we bronhlardan geçende, esasan lýumeniň içki membranasy bilen siňdirilýär we saklanýar, stimulirleýji täsirini güýçlendirýän kükürt kislotasyna, kükürt kislotasyna we sulfat bolýar.

(2) Kükürt dioksidiniň we togtadylan bölejik maddalarynyň birleşdirilen zäherliligi. Kükürt dioksidi we asylan bölejik maddalary adam bedenine bilelikde girýär. Aerosol bölejikleri kükürt dioksidini çuň öýkenlere geçirip, zäherliligini 3-4 esse ýokarlandyryp biler. Mundan başga-da, togtadylan bölejiklerde demir trioksid ýaly metal komponentleri bar bolsa, bölejikleriň üstünde ýerleşdirilen we dem alyş ýollarynyň çuň bölegine çalşylýan kükürt dioksidiniň kislota dumanyna okislenmegini katalizirläp biler. Kükürt kislotasynyň dumanynyň gyjyndyryjy täsiri kükürt dioksidinden takmynan 10 esse güýçlidir.

(3) Kükürt dioksidiniň rak keselini ýokarlandyrýan täsiri. Haýwan synaglary, 10 mg / m3 kükürt dioksidiniň kanserogen benzo [a] pireniň (Benzo (a) piren; 3,4-Benzipiren) kanserogen täsirini güýçlendirip biljekdigini görkezdi. Kükürt dioksidiniň we benzo [a] pireniň bilelikdäki täsiri astynda haýwanlaryň öýken rak keseli bir kanserogeniňkiden has ýokarydyr. Mundan başga-da, kükürt dioksidi adam bedenine girende, gandaky witaminler onuň bilen birleşip, bedende C witaminiň deňagramlylygynyň deňleşmegine sebäp bolup, metabolizme täsir eder. Kükürt dioksidi käbir fermentleriň işjeňligini saklap we ýok edip ýa-da işjeňleşdirip, şeker we belogyň alyş-çalşynyň bozulmagyna sebäp bolup, bedeniň ösmegine we ösmegine täsir edip biler.

5. Uglerod monoksidiniň hapalanmagy we adamyň saglygy

Adam bedenine howa bilen girýän kömürturşy gazy, alveolalaryň üsti bilen gan aýlanyşyna girenden soň gandaky gemoglobin (Hb) bilen birleşdirilip bilner. Kömürturşy gazynyň we gemoglobiniň ýakynlygy kislorod bilen gemoglobiniňkiden 200-300 esse ýokarydyr. Şonuň üçin kömürturşy gazy bedene çozanda, karboksihemoglobini (COHb) gemoglobin bilen çalt sintez eder, kislorod bilen gemoglobiniň birleşmeginiň öňüni alyp, oksigemoglobini (HbO2) emele getirer. ), gipoksiýanyň kömürturşy gazyndan zäherlenmegine sebäp bolýar. Kömürturşy gazy 0,5% konsentrasiýasy bilen dem alanda, 20-30 minutlap zäherlenen adamyň impulsy gowşak bolar, haýal dem alar we ahyrsoňy ölüme halys bolar. Aciti uglerod monoksitinden zäherlenmegiň bu görnüşi köplenç ussahanalarda we jaýyň tötänleýin gyzdyrylmagynda ýüze çykýar.

1

2. Otagyň hapalanmagy we adamyň saglygy

1. Gurluşyk bezeg materiallaryndaky zyýanly maddalaryň hapalanmagy: kontrplak, boýag, örtükler, ýelimler we ş.m. ýaly dürli täze agaç gurluşyk materiallary formaldegidi yzygiderli çykarar. Formaldegid sitoplazmatiki zäherleýji bolup, dem alyş ýollary, iýmit siňdiriş we deriniň üsti bilen siňip bilýär. Deride güýçli gyjyndyryjy täsir edýär, dokuma beloklarynyň ýygrylmagyna we nekrozyna sebäp bolup biler, merkezi nerw ulgamyna päsgel beriji täsir edýär we öýken kanserogenidir. Bezegde ulanylýan dürli erginler we ýelimler benzol, toluen, ksilen we trihloretilen ýaly üýtgäp durýan organiki birleşmeleriň hapalanmagyna sebäp bolup biler.

2. Aşhananyň hapalanmagy: Nahar bişirilende we ýakylanda dürli kislorod ýeterlik däl şertde dürli ýangyçlar doly ýakylmaýar we köp mukdarda polisiklik aromatiki uglewodorodlar emele gelýär. Ysly uglewodorodlar kem-kemden 400-e polimerleşýär ýa-da siklleşýär℃ ~800we döredilen benzo [α] Piren güýçli kanserogen. Nahar bişirilende, 270 ýokary temperaturada nahar bişirilýärwe tüssesinde benzo ýaly polisiklik aromatiki uglewodorodlar bar [α] piren we benzantrasen. Oilag bişirmek, balyk we et ýaly iýmitler bilen bilelikde ýokary temperaturada uglewodorod öndürip biler. , Aldegidler, karboksil turşulyklary, heterosiklik aminler we 200-den gowrak madda, olaryň genetiki zäherliligi benzo-dan has ýokarydyr [α] piren.

3. Hajathanalardan we kanalizasiýalardan çykýan wodorod sulfidi we metil merkaptan hem dowamly zäherlenmelere sebäp bolup biler.

4. Kosmetik serişdeleriň, gündelik himiki serişdeleriň we himiki önümleriň hapalanmagy.

5. “Elektron duman” hapalanmagy: Kondisionerler, reňkli telewizorlar, kompýuterler, sowadyjylar, göçürijiler, jübi telefonlary, gepleşikler we beýleki elektron önümleri ulanylanda dürli derejelerde elektromagnit tolkunlary - “elektron duman” öndürýär. “Elektron duman” kelle agyry, ýadawlyk, nerw, rahat uky we çagalaryň ösüşine täsir edip biler.

 


Iş wagty: 15-2021-nji oktýabr